ภาค 1 · แนวคิด — 04 ศัพท์สองคำ

ontology กับ knowledge graph คืออะไร พูดด้วยภาษาคน

สองคำนี้อยู่แทบทุกหน้าของเว็บนี้ หน้านี้อธิบายมันครั้งเดียวให้จบ ไม่มีศัพท์เทคนิคเพิ่มอีกแม้แต่คำเดียว

01

ontology คือแบบ ยังไม่มีของจริงสักชิ้นอยู่ในนั้น

ontology คือการตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่า องค์กรนี้เก็บของกี่ประเภท แต่ละประเภทเรียกว่าอะไร และประเภทไหนเกี่ยวกับประเภทไหน

สมมติว่าในแบบมี วัตถุ กับ ผู้สร้าง วัตถุทุกชิ้นมีชื่อที่คนเรียกกัน ผู้สร้างทุกคนมีถิ่นที่ทำงาน และวัตถุต่อกับผู้สร้างด้วยคำเดียวคือ “ทำโดย” ถึงตรงนี้ยังไม่มีของจริงสักชิ้นถูกกรอกลงไป

เขียนครั้งเดียว ใช้ได้ทั้งองค์กร

02

knowledge graph คือแบบเดิมนั้น ที่ของจริงถูกกรอกลงไปแล้ว

พอเอาของที่องค์กรถือไว้จริงมาใส่ตามแบบ ก็ได้ knowledge graph ขันลงหินหนึ่งใบ ทำโดย ช่างบ้านบุ ขันใบนั้นมีชื่อของมันเอง ช่างมีถิ่นของเขาเอง เส้นทุกเส้นที่ลากไว้ในแบบ ตอนนี้มีของจริงห้อยอยู่

ความต่างที่คุ้มค่าอยู่ตรงนี้ ในระบบทั่วไป ความเกี่ยวข้องระหว่างขันกับช่าง ต้องประกอบขึ้นใหม่ทุกครั้งที่มีคนถาม แต่ในกราฟ เส้นนั้นถูกเก็บไว้อยู่ก่อนแล้ว มีชื่อ มีทิศทาง และเดินตามได้

แบบ กับ แบบเดียวกันที่กรอกของจริงลงไปแล้ว
แบบ วัตถุ ผู้สร้าง ทำโดย มีชื่อว่า ชื่อเรียก ทำงานอยู่ที่ ถิ่นที่ทำงาน ของจริงที่องค์กรถือไว้ ขันลงหิน ช่างบ้านบุ ทำโดย มีชื่อว่า “ขันลงหินสลักลาย” ทำงานอยู่ที่ บ้านบุ กรุงเทพฯ
ภาพประกอบ สองฝั่งเป็นรูปเดียวกัน ฝั่งซ้ายตกลงกันไว้ก่อนจะมีของสักชิ้น ฝั่งขวาคือของที่องค์กรถือไว้จริง เข้าไปนั่งอยู่ในนั้น
03

mission-driven — ธุรกิจเดียวกันไม่จำเป็นต้องมี ontology เหมือนกัน

พิพิธภัณฑ์สองแห่งเก็บของประเภทเดียวกันได้ แต่ถ้าแห่งหนึ่งมีภารกิจด้านการศึกษา อีกแห่งมีภารกิจด้านการวิจัย เส้นที่ต้องลากก็ไม่เหมือนกัน

ontology สำเร็จรูปจึงตอบไม่ได้ทั้งสองแห่ง เราออกแบบจากภารกิจขององค์กร ไม่ใช่จากแม่แบบของอุตสาหกรรม

04

AI-Friendly — ทำให้ AI รู้ว่าองค์กรคุณต้องการอะไร

AI ทั่วไปเดาจากรูปประโยค ส่วน AI ที่ทำงานบน knowledge graph เดินตามเส้นที่องค์กรลากไว้เอง

คำตอบจึงสาวกลับไปหาหลักฐานได้ ถามซ้ำแล้วได้คำตอบเดิม และไม่พูดเกินสิ่งที่องค์กรยืนยัน

ontology ที่ตรงกับภารกิจ คือสิ่งที่ทำให้ AI ทำงานให้องค์กรได้ ไม่ใช่ทำงานแทนองค์กร

ส่วนที่ยากของงานนี้จึงไม่ใช่เทคโนโลยี แต่คือการทำให้แต่ละแผนกตกลงกันว่าอะไรคืออะไร ซึ่งเป็นงานที่มีแต่คนขององค์กรเท่านั้นที่ทำได้

08 — เริ่มต้นบทสนทนา

ถ้าเรื่องนี้ตรงกับที่คุณกำลังคิดอยู่ นัดเวลาคุยกันได้

90 นาที เชิญภัณฑารักษ์หรือบรรณารักษ์ของคุณมาด้วย พร้อมคำถามหนึ่งข้อที่องค์กรตอบไม่ได้

ได้รับคำขอของคุณแล้ว เราจะติดต่อกลับภายในสองวันทำการเพื่อนัดหมายเวลา

หรือติดต่อโดยตรงที่ hello@neogens.co

ก่อนหน้า
สิ่งนี้คืออะไร
ถัดไป
MKM สำหรับพิพิธภัณฑ์และห้องสมุด